بزرگراهى در ايران درياى خزر را به خليج فارس مىپيوندد . راه ( زمينى ) 1580 كيلومترى شيراز به بوشهر از گذرگاهى كه از آن ياد شد مىگذرد . مسير سفر در تابستان از راهى كه در زمستان مىروند فرق دارد . در ميان آمدن اتومبيل ، در سفر از فلات ايران و در اين راه‌هاى سخت‌گذر كه 4000 سال تاريخ دارد و در قديم آن را بر پشت شتر مىپيموده و هنوز مىپيمايند ، انقلابى فرامىآورد . نزديك دو ساعت پس از برخاستن هواپيما از شيراز ، به بوشهر رسيديم . بوشهر مهمترين بندر خليج فارس است ، اما چندان مجهز نيست . در سالهاى جنگ ( جهانى اول ) در اروپا ، انگلستان با صرفه هزينهء زياد تجهيزات اين بندر را بهبود داد تا آمادهء پياده شدن قواى نظامى انگليس ( به هنگام نياز ) باشد . دولت انگليس براى اين كارها ( كه به ملاحظهء منافع خودش بوده ) بر سر ايران منّت گذاشته است و انتظار قدرشناسى دارد . با اين همه ، سفاين امروزى تا 7 يا 8 كيلومترى خشكى نمىتوانند پيشتر بيايند ، و امروزه امكانات اين بندر جوابگوى نياز نيروى دريايى نيست . جز اينجا ، بندرعباس هم پهلوگاه مهمى است . اما پس از ساخته شدن بندر خرمشهر ، كه در منتهااليه مسير خط آهن سراسرى ايران است ، اين بندر ، ديگر آن درجه اهميت پيشين را ندارد . در ورودم به بوشهر ، استاندار ، و خانوادهء بهبهانى كه تاجر معتبر اينجا است ، براى خوشامدگويى آمده بودند . در توقفم در بوشهر مهمان خانوادهء بهبهانى بودم و در منزلى كه پسرش برايم آماده كرده بود ماندم . شيوهء پذيرايى و مهمان‌نوازى در ايران بسيار دلنشين است . خوب مىتوانم حسّ كنم كه در مشرق‌زمين هستم . خانوادهء بهبهانى مردمى ديندارند ، و پدر خانواده

--> - تهران و بوشهر احداث شود . اين قرارداد هم چند بار تمديد شد و اعتبار آن تا ژانويه 1945 ( محرم 1364 / دى 1323 ) ادامه يافت . موافقتنامه‌هاى ديگرى نيز ميان ايران و انگليس براى تكميل و توسعهء خطوط تلگراف منعقد شد كه اعتبار بيشتر آنها تا سال 1945 تمديد شد . » ( تاريخ مؤسسات تمدنى . . . ص 198 تا 214 ) .